Większość negocjacji przegrywa się przed pierwszym słowem przy stole. Nie przez brak charyzmy, nie przez słabe argumenty — przez brak przygotowania. Mózg przetwarza wyobrażone scenariusze podobnie do realnych zdarzeń. Mentalny trening zmniejsza lęk i pozwala reagować szybciej, gdy rozmowa pójdzie w nieoczekiwanym kierunku.
Przygotowanie to Krok 1 w procesie negocjacyjnym — i jednocześnie krok, który ma największy wpływ na końcowy wynik. Jeśli poświęcisz na niego odpowiednio dużo czasu, reszta procesu staje się znacznie łatwiejsza.
Przygotowanie kształtuje przyszłe wyniki; bez niego oddajesz wpływ. Mówi się, że trzy P negocjacji to preparation, preparation i preparation.
Zacznij od „Dlaczego?"
Zanim zaczniesz planować strategię, odpowiedz sobie na fundamentalne pytanie: czy negocjacje służą Twoim celom? Nie każda sytuacja wymaga negocjacji. Czasem lepszym rozwiązaniem jest rezygnacja, czasem — bezwarunkowa akceptacja warunków.
Jeśli odpowiedź brzmi „tak, chcę negocjować" — przejdź do kolejnych pytań:
- Co chcę osiągnąć? — zdefiniuj konkretne cele w każdym obszarze negocjacyjnym
- Dlaczego mi na tym zależy? — odkryj interesy stojące za Twoimi żądaniami
- Co się stanie, jeśli się nie dogadam? — określ swoją BATNA
- Gdzie jest moja granica? — ustal linie brzegowe, poniżej których odchodzisz
Zidentyfikuj interesy — swoje i drugiej strony
Interesy to nie to samo co stanowiska. Stanowisko to „chcę 10% rabatu". Interes to „muszę zmieścić się w budżecie działu". Różnica jest fundamentalna — stanowiska są sztywne, interesy otwierają drzwi do kreatywnych rozwiązań.
Równie ważne jak rozpoznanie własnych interesów jest próba zrozumienia interesów drugiej strony. Zadaj sobie pytania:
- Czego naprawdę potrzebuje mój partner?
- Jakie ma ograniczenia (budżet, czas, presja szefa)?
- Co jest dla niego najważniejsze — cena, termin, warunki?
- Jaka jest jego BATNA? Czy ma alternatywę?
Im więcej wiesz o drugiej stronie, tym lepiej możesz dopasować swoją ofertę do jej rzeczywistych potrzeb.
Przeczytaj też: Najważniejsze pojęcia w negocjacjach
BATNA, ZOPA, linie brzegowe — kluczowe terminy, które musisz znać
Określ BATNA i linie brzegowe
Twoja BATNA (Best Alternative To Negotiated Agreement) to koło ratunkowe. Jeśli wiesz, że masz dobrą alternatywę, negocjujesz z pozycji siły. Jeśli nie masz żadnej — łatwo dasz się zepchnąć poniżej swoich granic.
Dla każdego obszaru negocjacyjnego ustal trzy wartości:
- Punkt otwarcia — pierwsza propozycja, ambitna ale uzasadniona
- Cel — realistyczny wynik, który uznasz za sukces
- Linia brzegowa — absolutne minimum, poniżej którego rezygnujesz z transakcji
Zapisz te wartości przed spotkaniem. W gorącej atmosferze negocjacji łatwo zapomnieć o własnych granicach — kartka z liczbami trzyma Cię przy zdrowych zmysłach.
Zbadaj drugą stronę
Przygotowanie to nie tylko analiza własnej pozycji. Zbierz informacje o drugiej stronie:
- Kim jest? — historia firmy, jej pozycja rynkowa, ostatnie transakcje
- Kto decyduje? — czy osoba przy stole ma prawo podejmować decyzje
- Jakie ma doświadczenie? — czy to doświadczony negocjator, czy nowicjusz
- Co mówi rynek? — ceny konkurencji, standardy branży, benchmarki
Informacja to waluta negocjacyjna. Im więcej jej masz, tym lepsze decyzje podejmiesz przy stole.
Powiązany artykuł: Czym są negocjacje?
Definicja, trzy kluczowe elementy i dlaczego współzależność jest fundamentem
Checklist przygotowania
Przed każdymi negocjacjami przejdź przez tę listę kontrolną:
- Zdefiniowałem swoje interesy (nie tylko stanowiska)
- Określiłem BATNA — wiem, co zrobię, jeśli rozmowa nie wyjdzie
- Ustaliłem linie brzegowe dla każdego obszaru
- Zebrałem informacje o drugiej stronie
- Przemyślałem interesy i ograniczenia partnera
- Przygotowałem kilka wariantów porozumienia (pakiety)
- Zaplanowałem punkt otwarcia — ambitny, ale uzasadniony
Podsumowanie
Przygotowanie do negocjacji to fundament sukcesu. Zacznij od pytania „dlaczego?", zidentyfikuj interesy obu stron, określ BATNA i linie brzegowe, a potem zbadaj partnera. Każda godzina przygotowania oszczędza dziesiątki godzin problemów po podpisaniu umowy.
Quick win: Przed następnymi negocjacjami wydrukuj checklistę z tego artykułu i zaznaczaj punkt po punkcie. Nawet 15 minut systematycznego przygotowania daje lepsze wyniki niż godzina improwizacji przy stole.
